Bij het aanleggen van een riolering is afschot één van de belangrijkste aandachtspunten. Zonder voldoende afschot stroomt afvalwater niet goed weg, terwijl te veel afschot juist ook problemen kan veroorzaken. Een correct aangelegde riolering zorgt voor een goede doorstroming en verkleint de kans op verstoppingen. Water kan alleen worden afgevoerd, wanneer het naar beneden stroomt. Je bereikt hetzelfde effect bij het aanbrengen van een afschot in de riolering. Een afschot houdt in de afvoerbuizen in een licht schuine helling naar beneden worden gelegd. Doordat de afvoer net niet waterpas ligt, ontstaat de juiste helling, waarbij vuil water makkelijk wegstroomt. Op deze adviespagina lees je wat afschot is, hoeveel afschot een riool nodig heeft en waar je op moet letten tijdens de aanleg.
Wat is afschot?
Afschot is het hoogteverschil tussen het begin en het einde van een leiding. Bij een riolering zorgt dit hoogteverschil ervoor dat afvalwater door zwaartekracht naar het hoofdriool stroomt. Een rioolbuis wordt daarom nooit volledig waterpas aangelegd. Er moet altijd een lichte helling aanwezig zijn zodat water, vuil en afvalstoffen goed worden afgevoerd.
Waarom is een afschot in de riolering belangrijk?
Het antwoord is vrij eenvoudig. Vuil water in een loodrechte, horizontale waterpas gelegde buis loopt niet goed weg. Om die reden worden afvoerbuizen naar de riolering altijd op afschot, dat wil zeggen schuin naar beneden, aangelegd. Het is belangrijk om zowel een te groot als een te klein afschot te voorkomen. Een te groot afschot zorgt ervoor dat het water te snel wegstroomt. Dan bestaat de kans dat er te veel zware bestanddelen in één keer worden meegenomen. Op die manier kan er bijvoorbeeld te veel ontlasting in de riolering terecht komen, met verstopping als gevolg. Ook bij een te klein afschot kan er makkelijk een verstopping ontstaan. Dat kan er namelijk toe leiden dat vuil en andere vaste bestanddelen niet voldoende worden meegenomen en het vuil in de leiding neerslaat.
Een goed afschot zorgt ervoor dat afvalwater met voldoende snelheid door de leiding stroomt. Hierdoor blijven vaste delen niet achter in de buis en wordt de kans op verstoppingen kleiner. Bij onvoldoende afschot kan water in de leiding blijven staan, waardoor vuil zich ophoopt. Op termijn kan dit leiden tot verstoppingen, nare geuren en extra onderhoud.
Hoeveel afschot heeft een riolering nodig?
Het minimale afschot voor de riolering per meter wordt berekend door het hoogteverschil aan te geven per meter afvoerbuis. Bij de riolering is dat minimaal 5 millimeter per meter buis, ofwel 0,5%. De NEN 3215 richtlijnen schrijven zo’n 0,5 tot 2 cm voor (0,5%-2%). Met een afschot voor de riolering van 10 mm per meter buis zit je altijd aan de veilige kant.
Het hangt af van het type voorziening hoeveel afschot voor de riolering je het beste kunt hanteren. In de keuken is het extra belangrijk dat zich geen vuil en vet ophoopt in de afvoerleiding. Daarom is een afschot van 20mm per meter afvoerbuis aan te raden.
Bij de regenwaterafvoer speelt het probleem van verstopping een minder grote rol. In dat geval adviseren wij een afschot van 5 mm per meter. Dat verhoogt de capaciteit van de dakgoot en voorkomt dat er plassen water blijven liggen.
Voor de meeste huishoudelijke rioleringen wordt een afschot van ongeveer 1 tot 2 centimeter per meter leiding aangehouden.
In de praktijk betekent dit:
- 1 meter leiding = 1 à 2 cm hoogteverschil
- 5 meter leiding = 5 à 10 cm hoogteverschil
- 10 meter leiding = 10 à 20 cm hoogteverschil
Hiermee ontstaat een goede balans tussen voldoende doorstroming en een stabiele afvoer.
Riolering aanleggen onder afschot
Afgezien van van de riolering aanleggen op afschot is er nog meer waar je om moet denken, zoals de lengte en het aantal bochten:
- Hoe langer de afvoerleidingen, hoe groter de kans op verstopping.
- Hoe meer bochten, hoe groter de kans op verstopping.
In de richtlijn NTR 3216 worden er aan beiden eisen gesteld. Neem het voorbeeld van een toilet. Hierbij mag de totale lengte van de verzamelleiding inclusief de afvoerleidingen van het toilet zelf niet langer zijn dan 8 meter. Verder stelt de NTR 2316 richtlijn eisen aan het maximale aantal bochten. De regel luidt als volgt: de maximale richtingsverandering mag niet meer bedragen dan 135°. Als je drie gelijke bochten of ander PVC hulpstukken aanbrengt, mogen deze elk maximaal een hoek van 45° maken.
Te weinig afschot
Wanneer een rioolbuis te vlak ligt, stroomt het water onvoldoende weg.
Gevolgen kunnen zijn:
- stilstaand water
- verstoppingen
- ophoping van vuil
- stankoverlast
Vooral bij langere leidingtrajecten kunnen deze problemen snel ontstaan wanneer het afschot niet correct wordt aangehouden.
Te veel afschot is ook niet goed
Veel mensen denken dat meer afschot automatisch beter is. Dat is niet het geval. Bij een te steile leiding stroomt het water sneller weg dan de vaste bestanddelen. Hierdoor blijven vuil en afval achter in de buis. Dit kan uiteindelijk eveneens verstoppingen veroorzaken. Daarom is het belangrijk om het aanbevolen afschot aan te houden.
Afschot bij hemelwaterafvoer
Ook bij regenwaterafvoer is afschot belangrijk. Regenwaterleidingen moeten voldoende helling hebben zodat water snel wordt afgevoerd naar het riool, een infiltratiesysteem of een drainagevoorziening. Voor hemelwaterafvoer worden vaak dezelfde richtlijnen gehanteerd als bij vuilwaterafvoer.
Afschot controleren tijdens de aanleg
Bij het aanleggen van riolering is het verstandig om regelmatig het afschot te controleren.
Dit kan met:
- een waterpas
- een laserwaterpas
- een afschotmeter
- gespannen koordlijnen
Door tijdens de aanleg te meten voorkom je dat een leiding achteraf opnieuw moet worden uitgegraven.
Invloed van de bodem
De ondergrond speelt een belangrijke rol bij het behouden van het afschot. Een slecht verdichte bodem kan na verloop van tijd verzakken, waardoor het afschot verandert. Daarom worden rioolbuizen meestal gelegd op een stabiel zandbed. Dit zorgt voor voldoende ondersteuning en voorkomt verzakkingen.
Conclusie
Afschot is essentieel voor een goed functionerende riolering. Met de juiste helling stroomt afvalwater efficiënt weg en voorkom je verstoppingen en stankproblemen. Een veelgemaakte fout is het volledig waterpas leggen van rioolbuizen. Hierdoor blijft water in de leiding staan. Ook wordt soms onvoldoende rekening gehouden met toekomstige verzakkingen of wordt het afschot alleen aan het begin van het traject gecontroleerd. Daarnaast wordt regelmatig gedacht dat meer afschot beter is, terwijl een te steile leiding juist nieuwe problemen kan veroorzaken. Zoals we hebben uitgelegd, is het belangrijk om te kiezen voor een afschot in de riolering. Behalve het aanleggen van het juiste afschot is het bijvoorbeeld ook belangrijk de juiste diameter van de buizen te bepalen. Meer hierover lees je op de pagina’s over de afvoer en over de diverse PVC buis maten.
- Een riolering heeft altijd afschot nodig
- Meestal wordt 1 tot 2 cm per meter aangehouden
- Te weinig én te veel afschot kunnen problemen veroorzaken
- Controleer het afschot zorgvuldig tijdens de aanleg
Met een correct aangelegd afschot leg je de basis voor een duurzame en probleemloze rioleringsinstallatie.
