Wanneer je een tyleenslang of PE-waterleiding wilt kopen, kom je regelmatig de aanduidingen PE80 en PE100 tegen. Beide materialen zijn gemaakt van polyethyleen en worden gebruikt voor het transporteren van water, gas en andere vloeistoffen. Toch zijn PE80 en PE100 niet precies hetzelfde. Het belangrijkste verschil is de langdurige materiaalsterkte. PE100 is sterker dan PE80. Daardoor kan een PE100-leiding bij dezelfde buitendiameter en drukklasse een dunnere wand hebben. Andersom kan een PE100-buis met dezelfde wanddikte een hogere druk aan dan een vergelijkbare PE80-buis. Voor veel nieuwe waterleidingen, beregeningsinstallaties en professionele toepassingen wordt tegenwoordig PE100 gebruikt. PE80 komt echter nog steeds voor, vooral bij kleinere diameters, bestaande installaties en bepaalde flexibele waterleidingen. Op deze adviespagina lees je wat PE80 en PE100 precies betekenen, welke verschillen er zijn en welk materiaal het beste bij jouw installatie past.

Wat betekent PE?

PE is de afkorting van polyethyleen. Dit is een sterke en flexibele kunststof die zeer geschikt is voor leidingen. Wil je meer weten over wat tyleen precies is? Bekijk dan onze blog Wat is tyleen?
Een PE-leiding wordt in de praktijk ook vaak tyleenslang, tyleenleiding of kunststof waterleiding genoemd. PE-leidingen worden onder meer gebruikt voor:

De officiële productnorm ISO 4427 heeft betrekking op PE-leidingsystemen voor onder andere drinkwater, onbehandeld water, drukriolering en andere watertoepassingen. Deze norm omvat zowel ondergrondse als bovengrondse drukleidingen en bijbehorende hulpstukken. Niet iedere PE-leiding is automatisch geschikt voor iedere toepassing. Voor drinkwater moet je een leiding gebruiken die daarvoor expliciet is goedgekeurd. Deze tyleenslangen voor drinkwater zijn voorzien van het KIWA keurmerk. Voor gas zijn speciale gasleidingen en gecertificeerde tyleenkoppelingen voor gas noodzakelijk.

Wat betekent het getal achter PE?

De getallen 80 en 100 verwijzen niet rechtstreeks naar de maximale werkdruk van de leiding. Ze zijn gebaseerd op de minimale langdurige sterkte van het materiaal, ook wel de Minimum Required Strength of MRS genoemd. PE80 heeft een MRS-klasse van 8 MPa. PE100 heeft een MRS-klasse van 10 MPa. De classificatie is gebaseerd op de verwachte langdurige sterkte van het materiaal volgens de daarvoor geldende test- en classificatiemethoden. Dit betekent in de praktijk dat PE100 een hogere materiaalsterkte heeft dan PE80. Het getal zegt echter niet dat een willekeurige PE100-buis altijd meer druk aankan dan iedere PE80-buis. De uiteindelijke drukklasse wordt namelijk ook bepaald door de wanddikte, diameter, SDR-klasse, temperatuur en veiligheidsfactor.

Wat is PE80?

PE80 is een klasse polyethyleen met een minimale vereiste langdurige sterkte van 8 MPa. Het materiaal werd en wordt veel gebruikt voor waterleidingen, dienstleidingen, gasleidingen en beregening. Een belangrijke eigenschap van PE80 is de relatief hoge flexibiliteit. Vooral bij kleinere diameters wordt het materiaal vaak op rollen geleverd en is het gemakkelijk door een tuin, sleuf of mantelbuis te leggen. PE80 kan een uitstekende keuze zijn voor een eenvoudige buitenwaterleiding of beregeningsinstallatie, mits de drukklasse, diameter en certificering bij de toepassing passen. Het materiaal is dus niet automatisch slecht of verouderd. Het heeft alleen een lagere langdurige materiaalsterkte dan PE100. Om bij een bepaalde diameter dezelfde drukklasse te bereiken, heeft een PE80-leiding doorgaans een dikkere wand nodig dan een PE100-leiding.

Wat is PE100?

PE100 is een sterkere en modernere klasse polyethyleen met een minimale vereiste langdurige sterkte van 10 MPa. Door de hogere materiaalsterkte kan een leiding bij dezelfde buitendiameter een dunnere wand krijgen zonder dat de gewenste drukklasse verloren gaat. Een dunnere wand zorgt voor een grotere binnendiameter. Daardoor kan er bij dezelfde buitendiameter meer water door de leiding stromen en ontstaat er minder drukverlies.

PE100 wordt veel toegepast bij:

  • drinkwaterleidingen;
  • hoofdleidingen;
  • langere leidingtrajecten;
  • grotere diameters;
  • beregeningsinstallaties;
  • industriële installaties;
  • ondergrondse drukleidingen;
  • professionele waterdistributie.

PE100 is niet hetzelfde als PE100-RC. PE100-RC is een verdere materiaalvariant die extra weerstand biedt tegen langzame scheurgroei en puntbelasting. De basissterkteclassificatie van PE100 en PE100-RC is wel gelijk; de aanvullende RC-aanduiding verwijst naar extra eisen rond scheurgroeibestendigheid.

PE80 en PE100 vergelijken

Eigenschap PE80 PE100
Minimale materiaalsterkte 8 MPa 10 MPa
Materiaalsterkte Goed Hoger
Benodigde wanddikte Relatief dikker Kan relatief dunner
Binnendiameter bij gelijke buitendiameter en drukklasse Kleiner Groter
Mogelijk debiet Lager bij vergelijkbare maatvoering Hoger bij vergelijkbare maatvoering
Drukverlies Relatief hoger Relatief lager
Flexibiliteit Vaak zeer flexibel Sterk en flexibel
Kleine wateraansluitingen Geschikt Geschikt
Lange hoofdleidingen Mogelijk Vaak gunstiger
Grote diameters Minder gebruikelijk in nieuwe installaties Veel toegepast
Moderne professionele installaties Komt nog voor Meestal de voorkeurskeuze
Prijs Soms lager Soms iets hoger

De daadwerkelijke eigenschappen van een leiding moet je altijd controleren aan de hand van de productspecificaties. Een PE80 SDR11-leiding kan bijvoorbeeld een hogere drukklasse hebben dan een PE100 SDR17-leiding. Alleen de aanduiding PE80 of PE100 is daarom niet voldoende om de maximale werkdruk te bepalen.

Is PE100 sterker dan PE80?

Ja, het basismateriaal PE100 heeft een hogere minimale langdurige sterkte dan PE80. De MRS-waarden zijn respectievelijk 10 MPa en 8 MPa. Dat verschil kan op twee manieren worden benut. De fabrikant kan bij dezelfde buitendiameter en drukklasse een dunnere wand maken. De fabrikant kan ook ongeveer dezelfde wanddikte toepassen en daarmee een hogere toegestane druk bereiken. De sterkte van de complete leiding wordt echter niet uitsluitend bepaald door het materiaal. Ook de verhouding tussen diameter en wanddikte is belangrijk. Deze verhouding wordt uitgedrukt in de SDR-klasse.

Wat heeft SDR met PE80 en PE100 te maken?

SDR staat voor Standard Dimension Ratio. Deze waarde geeft de verhouding aan tussen de buitendiameter van de leiding en de wanddikte.
De berekening is: SDR = buitendiameter ÷ wanddikte
Een lage SDR-waarde betekent een relatief dikke wand. Een hoge SDR-waarde betekent een relatief dunne wand. Een SDR11-leiding heeft dus een dikkere wand dan een SDR17-leiding met dezelfde buitendiameter. Daardoor is SDR11 doorgaans geschikt voor een hogere drukklasse. Veelvoorkomende SDR-klassen zijn:

  • SDR7,4;
  • SDR9;
  • SDR11;
  • SDR13,6;
  • SDR17;
  • SDR17,6;
  • SDR21;
  • SDR26.

De combinatie van materiaalsoort en SDR bepaalt in belangrijke mate de drukklasse. Je moet daarom altijd kijken naar de volledige aanduiding, bijvoorbeeld:
PE80 SDR11 of PE100 SDR17, dus niet alleen naar PE80 of PE100.

Voorbeeld van het verschil in wanddikte

Stel dat je twee leidingen vergelijkt met dezelfde buitendiameter en dezelfde gewenste drukklasse. Omdat PE100 sterker is, kan de PE100-uitvoering vaak met een gunstigere SDR-klasse of een dunnere wand worden uitgevoerd. Daardoor houdt de PE100-buis binnenin meer ruimte over. Het water ondervindt minder weerstand en de leiding kan bij gelijkblijvende omstandigheden meer water vervoeren. Dit voordeel wordt vooral merkbaar bij:

  • lange leidingtrajecten;
  • beregeningsinstallaties met meerdere sproeiers;
  • pompen met een groot debiet;
  • leidingen naar stallen of bijgebouwen;
  • industriële waterinstallaties;
  • grotere diameters.

Bij een korte leiding naar één buitenkraan zal het praktische verschil soms beperkt zijn. Daar zijn de juiste diameter en het aantal koppelingen vaak belangrijker dan het verschil tussen PE80 en PE100.

Heeft PE100 altijd een grotere binnendiameter?

Niet automatisch. De binnendiameter hangt af van de buitendiameter én de wanddikte. Wanneer je een PE80- en PE100-leiding met exact dezelfde buitendiameter en SDR-klasse vergelijkt, is de wanddikte in principe gelijk. De binnendiameter is dan eveneens vrijwel gelijk. Het verschil is dat PE100 bij dezelfde SDR-klasse doorgaans een hogere druk kan verdragen. Omgekeerd kan voor dezelfde drukklasse soms een hogere SDR-waarde en dus een dunnere wand worden gekozen. Je kunt daarom niet zeggen dat iedere PE100-leiding altijd een grotere binnendiameter heeft. Je moet de daadwerkelijke maatvoering van beide leidingen vergelijken.

Kan PE80 op PE100 worden aangesloten?

In veel situaties kunnen PE80- en PE100-leidingen mechanisch met elkaar worden verbonden, zolang de buitendiameters overeenkomen en de koppeling geschikt is voor de gebruikte drukklasse en toepassing. Bij een PE-koppeling is vooral de buitendiameter van belang. Een koppeling van 25 millimeter is bedoeld voor een PE-leiding met een buitendiameter van 25 millimeter, ongeacht of de leiding van PE80 of PE100 is gemaakt. Controleer wel altijd of de koppeling past bij de drukklasse, het medium en eventuele drinkwater- of gaskeuring. Ook bij elektrolasverbindingen kunnen verschillende PE-klassen onder voorwaarden met elkaar worden gecombineerd. Volgens de technische informatie van PE100+ is het binnen de industrie geaccepteerd dat bijvoorbeeld PE80-elektrolasfittingen worden toegepast op PE100-buis, mits de fitting geschikt is voor de vereiste drukklasse en systeemtoepassing. Voor professionele lasverbindingen moeten de lasparameters, materiaalcompatibiliteit en installatievoorschriften strikt worden gevolgd.

Kun je dezelfde tyleenkoppelingen gebruiken?

Voor gewone mechanische tyleenkoppelingen wordt de keuze meestal bepaald door:

  • buitendiameter van de leiding;
  • drukklasse;
  • toepassing;
  • leidingmateriaal;
  • drinkwater- of gasgoedkeuring;
  • gewenste overgang;
  • montagewijze.

Een Unidelta-, VDL-, Isiflo- of Hawle-koppeling voor water kan dus geschikt zijn voor zowel een PE80- als PE100-leiding, wanneer de specificaties overeenkomen. Wil je hulp bij het kiezen van de juiste tyleenkoppeling? Gebruik dan onze keuzehulp tyleenkoppeling. 
Voor gasleidingen gelden strengere eisen. Gebruik nooit een standaard waterkoppeling voor gas, ook niet wanneer de diameter technisch lijkt te passen. Let bij de montage op de steunbus bij de gaskoppeling voor tyleen. Bij tyleenkoppelingen voor gas is een steunbus nodig, terwijl andere koppelingen zonder steunbus worden gemonteerd. Volg altijd de montage-instructies van de fabrikant.

Is PE80 geschikt voor drinkwater?

PE80 kan geschikt zijn voor drinkwater, maar alleen wanneer de betreffende leiding daarvoor is gecertificeerd. Het materiaaltype alleen geeft geen drinkwatergoedkeuring. Controleer daarom onder meer:

  • de productomschrijving;
  • de keurmerken, staat er KIWA op de slang gedrukt;
  • de kleurcodering; een blauwe streep voor water en een gele streep voor gas
  • de toegestane toepassing;
  • de maximale werkdruk;
  • de temperatuurlimieten.

Voor een nieuwe drinkwaterleiding wordt vaak PE100 gekozen vanwege de hogere materiaalsterkte en brede beschikbaarheid. PE80 kan echter nog steeds technisch geschikt zijn wanneer het product specifiek als drinkwaterleiding is goedgekeurd. De ISO 4427-serie omvat PE-systemen die onder andere bedoeld zijn voor water voor menselijke consumptie, maar een individuele leiding moet wel aantoonbaar aan de relevante product- en nationale toelatingseisen voldoen.

Is PE100 altijd beter?

PE100 is technisch sterker, maar dat betekent niet dat PE80 voor iedere toepassing ongeschikt is. Bij een korte beregeningsleiding met een beperkte werkdruk kan een passende PE80-leiding uitstekend functioneren. Ook in bestaande installaties kan uitbreiding met PE80 logisch zijn wanneer de juiste maat en drukklasse beschikbaar zijn. PE100 is vooral aantrekkelijk wanneer:

  • de leiding lang is;
  • drukverlies beperkt moet blijven;
  • een hoge drukklasse nodig is;
  • de diameter groot is;
  • de installatie professioneel wordt gebruikt;
  • de leiding moeilijk bereikbaar wordt;
  • een lange technische levensduur belangrijk is;
  • een zo groot mogelijke binnendiameter gewenst is.

Het beste materiaal is uiteindelijk het materiaal dat aantoonbaar geschikt is voor de toepassing, druk, temperatuur, verbindingstechniek en gewenste levensduur.

Wat is het verschil in levensduur?

Zowel PE80 als PE100 is ontwikkeld voor langdurig gebruik in drukleidingsystemen. De materiaalclassificatie is gebaseerd op langetermijnproeven en extrapolatie van de hydrostatische sterkte. Bij het ontwerp van PE-drukleidingen wordt vaak met een referentieperiode van 50 jaar bij 20 °C gewerkt. De werkelijke levensduur kan onder gunstige omstandigheden langer zijn, bijvoorbeeld wanneer de bedrijfsdruk lager is dan de maximale ontwerpdruk en de temperatuur beperkt blijft. De uiteindelijke levensduur wordt sterk beïnvloed door:

  • werkdruk;
  • temperatuur;
  • drukwisselingen;
  • grondbelasting;
  • montagekwaliteit;
  • beschadigingen;
  • chemische belasting;
  • kwaliteit van koppelingen;
  • uv-blootstelling;
  • correct ontwerp.

Een verkeerd gemonteerde PE100-leiding kan eerder problemen geven dan een correct aangelegde PE80-leiding. Goede installatie blijft dus essentieel.

Verschil tussen PE80, PE100 en PE100-RC

PE100-RC is een doorontwikkeling binnen de PE100-materiaalgroep. De letters RC staan voor resistant to crack of verhoogde weerstand tegen scheurgroei. PE100-RC is ontworpen voor situaties waarin de leiding een groter risico loopt op puntbelasting, krassen of langzame scheurgroei. Dit kan bijvoorbeeld spelen bij sleufloze aanleg, relining of aanleg in een bodem waarin niet overal een optimaal zandbed kan worden gemaakt. De belangrijkste verschillen zijn:

Materiaal MRS Belangrijkste eigenschap
PE80 8 MPa Flexibele en betrouwbare PE-kwaliteit
PE100 10 MPa Hogere sterkte en gunstige wanddikte
PE100-RC 10 MPa PE100 met verhoogde weerstand tegen langzame scheurgroei

PE100-RC heeft dus niet automatisch een hogere nominale drukklasse dan PE100. Het aanvullende voordeel zit vooral in de weerstand tegen bepaalde vormen van mechanische belasting en scheurgroei.

Welke PE-leiding gebruik je voor beregening?

Voor een gewone tuinberegening kunnen zowel PE80 als PE100 geschikt zijn. De juiste keuze hangt vooral af van de gewenste diameter, werkdruk en leidinglengte. Voor een korte leiding met enkele sproeiers kan een geschikte PE80-leiding voldoende zijn. Voor een lange hoofdleiding, grotere beregeningsinstallatie of pomp met een hoog debiet is PE100 vaak een logischere keuze. Let vooral op:

  • de buitendiameter;
  • de binnendiameter;
  • de SDR-klasse;
  • de maximale werkdruk;
  • het benodigde debiet;
  • de lengte van het leidingtraject;
  • het hoogteverschil;
  • het aantal bochten en koppelingen.

Een te kleine leidingdiameter veroorzaakt vaak meer problemen dan de keuze tussen PE80 en PE100. Bereken daarom eerst het gewenste debiet en drukverlies.

Welke PE-leiding gebruik je voor een buitenkraan?

Voor een buitenkraan wordt vaak een tyleenslang met een buitendiameter van 20, 25 of 32 millimeter gebruikt. Bij een korte afstand en normaal huishoudelijk gebruik is 20 of 25 millimeter vaak voldoende. Bij een lange afstand, meerdere tappunten of een hoge waterbehoefte is 32 millimeter vaak gunstiger. Zowel PE80 als PE100 kan geschikt zijn, mits de leiding:

  • voor drinkwater is goedgekeurd;
  • voldoende drukbestendig is;
  • de juiste diameter heeft;
  • correct wordt ingegraven;
  • met geschikte koppelingen wordt aangesloten.

Voor een volledig nieuwe installatie heeft PE100 vaak de voorkeur vanwege de hogere materiaalsterkte en de ruime keuze aan moderne drukleidingen.

Welke PE-leiding gebruik je voor een pomp?

Bij een pompinstallatie is drukverlies extra belangrijk. Een te kleine binnendiameter zorgt ervoor dat de pomp meer weerstand moet overwinnen. Daardoor kan het uiteindelijke debiet lager zijn en kan de pomp minder efficiënt werken. PE100 is bij lange persleidingen vaak aantrekkelijk, omdat een gunstige combinatie van drukklasse en binnendiameter mogelijk is. Toch moet je altijd de volledige leidingberekening maken.

Controleer:

  • maximale pompdruk;
  • gewenst debiet;
  • leidinglengte;
  • hoogteverschil;
  • drukverlies;
  • benodigde restdruk;
  • SDR-klasse;
  • drukklasse van koppelingen.

De leiding en koppelingen moeten minimaal geschikt zijn voor de maximale druk die in de installatie kan ontstaan. Houd ook rekening met drukstoten wanneer pompen of kleppen snel worden in- en uitgeschakeld.

Welke leiding moet je kiezen: PE80 of PE100?

Voor een nieuwe permanente waterleiding is PE100 in de meeste gevallen de meest toekomstbestendige keuze. Het materiaal is sterker en wordt veel toegepast in moderne drukleidingsystemen.
Kies PE80 wanneer:

  • de leiding expliciet geschikt is voor de toepassing;
  • de installatie een beperkte werkdruk heeft;
  • je een bestaande PE80-installatie uitbreidt;
  • de gewenste maat alleen in PE80 beschikbaar is;
  • flexibiliteit bij een kleine diameter belangrijk is;
  • de druk- en debietberekening aantoont dat PE80 voldoet.

Kies PE100 wanneer:

  • je een nieuwe hoofdleiding aanlegt;
  • de leiding over een grote afstand loopt;
  • je drukverlies wilt beperken;
  • een hogere werkdruk nodig is;
  • de leiding een grote diameter heeft;
  • je meerdere tappunten of sproeiers aansluit;
  • je een professionele installatie bouwt;
  • maximale materiaalsterkte belangrijk is.

Kijk nooit alleen naar de aanduiding PE80 of PE100. Controleer ook altijd de SDR-klasse, drukklasse, diameter, certificering en toepassingsvoorwaarden.

Veelgemaakte fouten bij het kiezen van PE80 of PE100

Een veelgemaakte fout is denken dat PE100 automatisch geschikt is voor 100 bar. Dat is niet het geval. De aanduiding verwijst naar de materiaalsterkteklasse en niet rechtstreeks naar de maximale werkdruk. Een tweede fout is uitsluitend naar de buitendiameter kijken. Twee leidingen van 32 millimeter kunnen een verschillende wanddikte en binnendiameter hebben. Daardoor kan ook het debiet en drukverlies verschillen. Ook wordt PE100 soms automatisch als drinkwaterleiding beschouwd. Zonder de juiste goedkeuring mag een leiding niet zomaar voor drinkwater worden toegepast. Een andere fout is het combineren van leiding en koppelingen met verschillende drukklassen. De zwakste component bepaalt uiteindelijk wat de installatie veilig kan verdragen. Tot slot wordt regelmatig een te kleine diameter gekozen. Zelfs een sterke PE100-leiding geeft onvoldoende water wanneer de binnendiameter te klein is voor het gewenste debiet.

Conclusie

Het verschil tussen PE80 en PE100 zit vooral in de langdurige materiaalsterkte. PE80 heeft een MRS van 8 MPa en PE100 een MRS van 10 MPa. Daardoor kan PE100 bij dezelfde drukklasse vaak met een dunnere wand worden uitgevoerd, waardoor een grotere binnendiameter en een gunstiger debiet mogelijk zijn. PE80 is nog steeds geschikt voor uiteenlopende water- en beregeningstoepassingen. PE100 heeft bij nieuwe hoofdleidingen, lange trajecten, grotere diameters en hogere drukken meestal de voorkeur. Baseer je keuze niet alleen op de materiaalnaam. Controleer ook de SDR-klasse, maximale werkdruk, binnen- en buitendiameter, drinkwatergoedkeuring en geschiktheid van de koppelingen. Met de juiste combinatie van PE-leiding, diameter en tyleenkoppelingen leg je een betrouwbare installatie aan die jarenlang probleemloos kan functioneren.

 

Bekijk ook:

interactieve diametercalculator

drukverliescalculator

debietcalculator 

 

Veelgestelde vragen over PE80 en PE100

Wat is het belangrijkste verschil tussen PE80 en PE100?

PE100 heeft een hogere minimale langdurige materiaalsterkte dan PE80. PE80 heeft een MRS van 8 MPa en PE100 een MRS van 10 MPa.

Is PE100 beter dan PE80?

PE100 is sterker, maar PE80 kan voor veel toepassingen nog steeds uitstekend geschikt zijn. De keuze hangt af van druk, diameter, toepassing en certificering.

Kan ik PE80 en PE100 met elkaar verbinden?

Ja, dat kan vaak met een geschikte mechanische PE-koppeling, mits beide leidingen dezelfde buitendiameter hebben en de koppeling geschikt is voor de druk en toepassing.

Is PE80 geschikt voor drinkwater?

Ja, maar alleen als de betreffende leiding specifiek voor drinkwater is goedgekeurd.

Is PE100 geschikt voor drinkwater?

PE100 wordt veel gebruikt voor drinkwater, maar ook hierbij moet de individuele leiding over de juiste toelating of certificering beschikken.

Heeft PE100 een dunnere wand?

Bij dezelfde buitendiameter en dezelfde gewenste drukklasse kan PE100 vaak met een dunnere wand worden uitgevoerd. Vergelijk altijd de daadwerkelijke SDR-klasse en productspecificaties.

Heeft PE100 minder drukverlies?

Wanneer de PE100-leiding door een dunnere wand een grotere binnendiameter heeft, ontstaat bij hetzelfde debiet minder drukverlies. Bij gelijke binnenmaat is er geen wezenlijk verschil door alleen de materiaalnaam.

Wat betekent MRS?

MRS betekent Minimum Required Strength. Het is een classificatie van de minimale langdurige hydrostatische materiaalsterkte.

Wat is PE100-RC?

PE100-RC is een PE100-materiaal met een verhoogde weerstand tegen langzame scheurgroei en bepaalde vormen van mechanische belasting.

Welke leiding is het beste voor beregening?

Voor een eenvoudige installatie kunnen PE80 en PE100 beide voldoen. Bij lange afstanden, hoge debieten of professionele beregening is PE100 vaak gunstiger.

Welke leiding is het beste voor een buitenkraan?

Voor een nieuwe permanente buitenwaterleiding is een goedgekeurde PE100-leiding meestal een logische keuze. De juiste diameter is minstens zo belangrijk.