Welke drukklasse tyleenslang heb ik nodig?

De juiste drukklasse van een tyleenslang is afhankelijk van de maximale waterdruk in je installatie, de toepassing en het type leiding. Voor de meeste particuliere waterleidingen wordt een PE-tyleenslang met PN10 of PN16 gebruikt. Een beregeningsinstallatie met leidingwater functioneert vaak uitstekend met PN10, terwijl bij pompinstallaties, hogere werkdrukken of professionele toepassingen PN16 vaak de veiligere keuze is.
Veel mensen kiezen een tyleenslang uitsluitend op basis van de diameter van de tyleenslang. Dat is begrijpelijk, want de diameter bepaalt hoeveel water door de leiding kan stromen. Minstens zo belangrijk is echter de drukklasse. Een leiding met een te lage drukklasse kan beschadigen wanneer de werkdruk hoger wordt dan waarvoor de leiding is ontworpen. Een te hoge drukklasse is technisch geen probleem, maar kan wel leiden tot een kleinere binnendiameter en hogere materiaalkosten. Op deze adviespagina lees je wat een drukklasse precies betekent, wat het verschil is tussen PN6, PN10, PN12,5 en PN16 en hoe je bepaalt welke tyleenslang het beste bij jouw installatie past.

Wat is een drukklasse?

De drukklasse geeft aan voor welke nominale werkdruk een leiding is ontworpen. Bij kunststof leidingen wordt hiervoor de aanduiding PN gebruikt. PN staat voor Pressure Nominal. Zie je op een tyleenslang bijvoorbeeld PN10, dan betekent dit dat de leiding ontworpen is voor een nominale werkdruk van 10 bar onder vastgelegde testomstandigheden. De meest voorkomende drukklassen zijn:

Het gaat hierbij om een nominale waarde. De daadwerkelijke toelaatbare druk hangt ook af van factoren zoals temperatuur, levensduur, materiaalsoort en de voorschriften van de fabrikant.

Waarom is de drukklasse belangrijk?

Een waterleiding staat voortdurend onder druk. Bij leidingwater bedraagt deze meestal tussen ongeveer 2 en 5 bar, maar in sommige gebieden kan de druk hoger zijn. Ook een pomp kan de druk aanzienlijk verhogen. Daarnaast kunnen drukstoten ontstaan wanneer een kraan, magneetventiel of afsluiter plotseling wordt gesloten. Wanneer de druk hoger wordt dan waarvoor de leiding geschikt is, kunnen vervormingen, lekkages of zelfs leidingbreuken ontstaan. Door een passende drukklasse te kiezen blijft de installatie veilig en betrouwbaar functioneren.

Wat betekent PN bij een tyleenslang?

PN is de afkorting van Pressure Nominal. Een tyleenslang met de aanduiding PN10 is dus een leiding met een nominale drukklasse van 10 bar. De PN-waarde zegt niets over de diameter van de leiding. Een 25 mm tyleenslang kan bijvoorbeeld verkrijgbaar zijn als PN10 én als PN16. Het verschil zit in de wanddikte.

Hoe wordt de drukklasse bepaald?

De drukklasse hangt onder andere af van:

• het gebruikte PE-materiaal;
• de wanddikte;
• de SDR-klasse;
• de productiemethode;
• de ontwerpnorm.

Bij dezelfde buitendiameter heeft een leiding met een hogere drukklasse meestal een dikkere wand. Hierdoor wordt de binnendiameter kleiner. Dat betekent dat twee leidingen met dezelfde buitendiameter toch verschillende hydraulische eigenschappen kunnen hebben.

Wat is het verschil tussen PN10 en PN16?

Het grootste verschil zit in de maximale nominale werkdruk. Een PN16-leiding is ontworpen voor een hogere druk dan een PN10-leiding. Daarnaast heeft een PN16-leiding meestal een dikkere wand. Hierdoor:

• is de leiding sterker;
• wordt de binnendiameter iets kleiner;
• neemt het drukverlies iets toe;
• wordt de leiding iets stijver;
• is de minimale buigradius vaak groter.

Voor veel particuliere toepassingen is PN10 ruim voldoende. Bij hogere drukken of pompinstallaties wordt PN16 vaak gekozen.

Welke druk heeft leidingwater?

De waterdruk van een woning ligt meestal tussen ongeveer 2 en 5 bar. Dat betekent niet dat een PN6-leiding automatisch voldoende is. Tijdens normaal gebruik kunnen namelijk drukschommelingen en drukstoten ontstaan. Daarom wordt voor drinkwaterleidingen meestal gekozen voor een ruime veiligheidsmarge. PN10 is daardoor voor veel situaties de minimale praktische keuze.

Welke druk levert een pomp?

Dat hangt volledig af van de pomp. Een kleine tuinpomp levert vaak tussen 3 en 5 bar. Hydrofoorpompen en beregeningspompen kunnen hogere drukken bereiken. Bij krachtige pompen kunnen bovendien drukstoten ontstaan wanneer een afsluiter plotseling sluit. Controleer daarom altijd:

• de maximale pompdruk;
• de uitschakeldruk;
• de drukschakelaar;
• de maximale druk van de aangesloten componenten.

De leiding moet geschikt zijn voor de hoogste druk die in de installatie kan voorkomen.

Welke drukklasse heb ik nodig voor een buitenkraan?

Voor een normale buitenkraan op leidingwater is PN10 meestal voldoende. De waterleiding staat continu onder druk, maar de werkdruk blijft in de meeste woningen ruim onder de 10 bar. Wanneer de buitenkraan wordt gevoed door een drukverhogingsinstallatie of krachtige pomp kan PN16 een betere keuze zijn.

Welke drukklasse heb ik nodig voor beregening?

Voor een beregeningsinstallatie op leidingwater wordt vaak PN10 gebruikt. Wanneer een pomp wordt toegepast of wanneer grotere sproeiers een hogere druk nodig hebben, wordt regelmatig PN16 gekozen. Controleer daarbij ook de maximale werkdruk van:

• sproeiers;
• magneetventielen;
• filters;
• koppelingen, zoals tyleenkoppelingen en PVC druk koppelingen;
• afsluiters.

De complete installatie is zo sterk als het zwakste onderdeel.

Welke drukklasse heb ik nodig voor een pompinstallatie?

Bij pompinstallaties is het verstandig om eerst de maximale pompdruk te bepalen. Kijk hiervoor naar:

• de pompcurve;
• de maximale opvoerhoogte;
• de uitschakeldruk;
• de technische documentatie.

Bij veel pompinstallaties wordt gekozen voor PN16. Hiermee is voldoende reserve aanwezig voor normale drukschommelingen.

Welke drukklasse heb ik nodig voor drinkwater?

Voor drinkwaterleidingen wordt in de praktijk veel gebruikgemaakt van PN10 of PN16. Naast de drukklasse is het belangrijk dat de leiding geschikt is voor drinkwater. Gebruik daarom uitsluitend drinkwatergeschikte PE-leidingen en passende koppelingen. Controleer ook of de koppelingen dezelfde of een hogere drukklasse hebben dan de leiding.

Welke drukklasse heb ik nodig voor een agrarische installatie?

Bij agrarische installaties is de benodigde drukklasse afhankelijk van de toepassing. Een eenvoudige drinkwaterleiding voor dieren kan met PN10 vaak prima functioneren. Voor grotere installaties met pompen, lange leidingen of automatische systemen wordt regelmatig PN16 toegepast.

Houd rekening met:

• grote leidinglengtes;
• gelijktijdig waterverbruik;
• drukverhogingspompen;
• drukschommelingen.

Wat is SDR?

Naast de drukklasse kom je ook de term SDR tegen. SDR staat voor Standard Dimension Ratio.
De formule is: SDR = buitendiameter ÷ wanddikte
Een lagere SDR betekent een dikkere wand. Daardoor kan de leiding meestal een hogere druk verdragen. Bijvoorbeeld:

• SDR17 → dunnere wand;
• SDR11 → dikkere wand.

SDR en PN hangen dus nauw met elkaar samen. Wil je meer weten over wat SDR is en waar je op moet letten? Ga dan naar onze adviespagina SDR uitgelegd. 

Waarom heeft een hogere drukklasse een kleinere binnendiameter?

De buitendiameter van een tyleenslang blijft gelijk. Om een hogere druk te kunnen weerstaan, wordt de wand dikker. Daardoor blijft er aan de binnenzijde minder ruimte over. Een 32 mm PN16-leiding heeft dus meestal een kleinere binnendiameter dan een 32 mm PN10-leiding. Dat betekent dat het drukverlies iets hoger kan zijn. Bij lange leidingen of grote debieten kan dit een rol spelen. Wil je meer weten over het drukverlies van de tyleenslang? Lees er alles over op onze adviespagina Drukverlies berekenen en gebruik onze handige drukverlies calculator om het drukverlies van jouw leiding te weten. 

Heeft een hogere drukklasse invloed op het debiet?

Ja. Doordat de binnendiameter iets kleiner wordt, neemt de stromingssnelheid toe. Hierdoor ontstaat iets meer weerstand. Het verschil is meestal beperkt, maar bij lange leidingen kan het merkbaar zijn. Bij grote beregeningsinstallaties wordt daarom altijd gekeken naar:

• diameter;
• drukklasse;
• SDR;
• leidinglengte;
• gewenst debiet.

Wil je het bebiet voor jouw leiding weten? Ga dan naar onze adviespagina Debiet berekenen en gebruik onze handige debietcalculator om jouw debiet eenvoudig en snel te berekenen. 

Is PN16 altijd beter?

Niet per se. Een hogere drukklasse betekent:

• hogere sterkte;
• dikkere wand;
• kleinere binnendiameter;
• iets hogere prijs;
• iets minder flexibiliteit.

Wanneer PN10 ruim voldoende is voor de installatie, heeft PN16 technisch weinig extra voordeel. Bij hogere drukken of pompinstallaties kan PN16 juist een verstandige keuze zijn.

Kan een te hoge drukklasse problemen geven?

Nee. Een leiding met een hogere drukklasse kan probleemloos bij een lagere druk worden gebruikt. Wel kan de kleinere binnendiameter iets meer drukverlies veroorzaken. Daarnaast is een PN16-leiding vaak duurder. Daarom wordt meestal gekozen voor de drukklasse die goed aansluit bij de toepassing.

Kan een te lage drukklasse problemen geven?

Jazeker. Wanneer de werkdruk hoger wordt dan waarvoor de leiding is ontworpen, kunnen verschillende problemen ontstaan. Denk aan:

• lekkages;
• vervorming;
• uitgetrokken koppelingen;
• scheuren;
• leidingbreuk.

Gebruik daarom altijd een voldoende ruime veiligheidsmarge.

Hoe bepaal je de maximale druk?

Controleer:

• de waterdruk uit het leidingnet;
• de pompdruk;
• de uitschakeldruk van de pomp;
• eventuele drukregelaars;
• hoogteverschillen;
• drukstoten.

Meet de druk indien nodig met een manometer. Bij twijfel is het verstandig een installateur of leverancier te raadplegen.

Heeft temperatuur invloed?

Ja. Kunststofleidingen kunnen bij hogere temperaturen minder druk verdragen. De meeste drinkwaterinstallaties met koud water hebben hier nauwelijks mee te maken. Bij warmere vloeistoffen moet altijd worden gekeken naar de druk-temperatuurcorrecties van de fabrikant.

Veelgemaakte fouten

Een veelgemaakte fout is denken dat PN alleen iets zegt over de kwaliteit van de leiding. PN zegt uitsluitend iets over de nominale drukklasse. Ook wordt regelmatig vergeten dat koppelingen dezelfde of een hogere drukklasse moeten hebben. Verder wordt soms alleen gekeken naar de pompdruk, terwijl drukstoten worden vergeten. Tot slot kiezen sommige mensen automatisch PN16 "voor de zekerheid", terwijl PN10 voor hun situatie al ruim voldoende is.

Praktische keuzehulp

Gebruik deze tabel als richtlijn. Controleer altijd de specificaties van jouw installatie.

Tyleenslang kopen bij PVCVoordeel

Bij PVCVoordeel vind je PE-tyleenslang in verschillende diameters, drukklassen en rollengtes. Daarnaast kun je kiezen uit een compleet assortiment tyleenkoppelingen, afsluiters, muurplaten en overgangskoppelingen. Twijfel je welke drukklasse je nodig hebt? Kijk dan niet alleen naar de diameter van de leiding, maar ook naar de maximale werkdruk, de pompcapaciteit en de totale installatie. Zo kies je een leiding die jarenlang veilig en betrouwbaar functioneert.
De juiste drukklasse van een tyleenslang is minstens zo belangrijk als de juiste diameter. Voor de meeste particuliere waterleidingen is PN10 een uitstekende keuze. Bij hogere drukken, pompinstallaties of professionele toepassingen wordt vaak PN16 toegepast. Controleer altijd de maximale druk van je installatie en zorg ervoor dat zowel de leiding als de koppelingen geschikt zijn voor deze belasting. Zo voorkom je lekkages, drukproblemen en onnodige slijtage.

Bekijk ook: 

• PE80 of PE100: wat is het verschil?.